Border collie: cena, charakter, wygląd, zdrowie i wymagania rasy

Border collie to średniej wielkości pies pasterski o bardzo dużej inteligencji użytkowej, silnym instynkcie zaganiania i wysokiej potrzebie aktywności. Rasa szybko się uczy, uważnie obserwuje człowieka i dobrze reaguje na precyzyjne sygnały. Nie oznacza to jednak, że jest on łatwy w wychowaniu. Inteligentny pies równie szybko utrwala prawidłowe komendy, jak i zachowania, na które opiekun nieświadomie mu pozwala. Border collie potrzebuje ruchu, pracy umysłowej i regularnego odpoczynku. Sama aktywność fizyczna nie wystarczy do zaspokojenia jego potrzeb. Pies tej rasy powinien również węszyć, rozwiązywać zadania, ćwiczyć samokontrolę i uczyć się spokojnego funkcjonowania w domu, dlatego border collie najlepiej odnajduje się u aktywnego, konsekwentnego opiekuna, który rozumie jego pasterskie pochodzenie.

Border collie to rasa psów pasterskich wyhodowana do zaganiania owiec na pograniczu Anglii i Szkocji. Nazwa „border” odnosi się do granicy między tymi krajami, natomiast określenie „collie” było używane wobec brytyjskich psów pracujących przy stadach.

Pierwotnie hodowcy zwracali uwagę przede wszystkim na skuteczność pracy. Liczyły się wytrzymałość, szybkość, koncentracja, zdolność reagowania na komendy i umiejętność samodzielnego kontrolowania stada. Wygląd psa miał mniejsze znaczenie niż jego predyspozycje użytkowe.

Border collie należy do grupy I sekcji 1 w FCI – jest to sekcja owczarków i innych psów pasterskich. Numer wzorca rasy to 297. Rasa jest również uznawana przez organizacje kynologiczne, takie jak The Royal Kennel Club i American Kennel Club.

Border collie nie został stworzony jako pies wyłącznie towarzyszący - jego zachowanie, potrzeba ruchu i szybka reakcja na poruszające się obiekty wynikają z wielopokoleniowej selekcji do pracy pasterskiej.

Old Hemp jest uznawany za jednego z najważniejszych przodków współczesnego border collie. Pies urodził się 1 września 1893 roku i zasłynął ze spokojnego, skoncentrowanego stylu zaganiania owiec.

Old Hemp nie polegał głównie na szczekaniu ani fizycznym kontakcie ze zwierzętami. Wykorzystywał ustawienie ciała, sposób poruszania się i intensywne spojrzenie. Ten styl pracy stał się wzorem dla późniejszej selekcji psów pasterskich.

W 1906 roku powstało International Sheep Dog Society, które zaczęło prowadzić rejestry psów pracujących i organizować próby pasterskie. Przez wiele lat wartość border collie oceniano przede wszystkim na podstawie jego pracy, a nie wyglądu.

Linie użytkowe, sportowe i wystawowe nie są osobnymi odmianami border collie. Określenia te opisują kierunek, w jakim hodowcy dobierają psy do rozrodu.

Border collie z linii użytkowej jest selekcjonowany głównie pod kątem pracy przy stadzie. Psy sportowe są zwykle wybierane ze względu na szybkość, zwinność, motywację i zdolność koncentracji. W liniach wystawowych większą uwagę zwraca się natomiast na eksterier, ruch i zgodność ze wzorcem.

Linia hodowlana może wpływać na temperament psa, ale nie przesądza o jego charakterze. Przed wyborem szczeniaka należy poznać zachowanie rodziców, warunki odchowu i cel prowadzenia hodowli.

Czytaj więcej: Hodowle psów - wszystko co musisz wiedzieć o założeniu i sprawdzeniu

Border collie jest psem średniej wielkości, o lekkiej, proporcjonalnej i atletycznej sylwetce. Jego budowa umożliwia długotrwały ruch, szybkie przyspieszanie i gwałtowne zmiany kierunku.

Dorosły pies osiąga zwykle około 48–55 cm wysokości w kłębie, a suki są najczęściej nieco mniejsze od samców. Prawidłowa masa dorosłego border collie wynosi zazwyczaj około 15–20 kg, ale zależy od płci, wzrostu, linii hodowlanej i umięśnienia.

Border collie ma proporcjonalną głowę, umiarkowanie szeroką czaszkę i kufę zwężającą się w kierunku nosa. Oczy są najczęściej brązowe, ale mogą być również niebieskie lub różnobarwne. Uszy mogą być stojące, półstojące albo częściowo opadające.

Sposób poruszania się border collie jest płynny, oszczędny i wydajny. Podczas pracy pasterskiej pies często obniża głowę i sylwetkę, aby wywierać presję na stado bez bezpośredniego kontaktu.

Nie istnieje jedna prawidłowa masa szczeniaka border collie dla każdego miesiąca życia. Na tempo wzrostu wpływają płeć, wielkość rodziców, żywienie, zdrowie i linia hodowlana.

Rozwój szczeniaka należy oceniać na podstawie kondycji ciała, a nie wyłącznie liczby kilogramów. Żebra powinny być wyczuwalne pod cienką warstwą tkanki tłuszczowej, ale nie powinny wyraźnie wystawać.

Border collie osiąga większość docelowego wzrostu przed ukończeniem pierwszego roku życia. Jego sylwetka może jednak rozwijać się i nabierać masy mięśniowej jeszcze przez kilka kolejnych miesięcy.

FAQ: Czy niebieskie oczy u border collie oznaczają chorobę?

Nie. Niebieskie oczy lub heterochromia mogą być naturalną cechą, szczególnie u psów o umaszczeniu merle. Niepokojące są natomiast nagłe zmiany wyglądu oka, zaczerwienienie, ból lub pogorszenie widzenia.

FAQ: Kiedy uszy border collie przyjmują ostateczne ułożenie?

Ułożenie uszu może zmieniać się podczas wzrostu i wymiany zębów. Ostateczny kształt zależy przede wszystkim od genetyki i budowy chrząstki.

Zobacz także: Otyłość u psa i kota. Zapobieganie, leczenie | Fera.pl

Border collie ma sierść, a nie włosy. Jego okrywa jest dwuwarstwowa i składa się z włosa okrywowego oraz miękkiego, gęstego podszerstka.

Włos okrywowy chroni psa przed wilgocią, zabrudzeniami i częściowo przed uszkodzeniami mechanicznymi. Podszerstek natomiast pomaga izolować ciało od chłodu i niekorzystnych warunków atmosferycznych. Dwuwarstwowa sierść border collie pełni funkcję ochronną i nie powinna być golona bez wyraźnego wskazania medycznego.

W obrębie rasy występują dwa podstawowe rodzaje okrywy: krótka i umiarkowanie długa. Border collie krótkowłosy, określany jako smooth coat, ma sierść bardziej przylegającą, z kolei psy długowłose mogą mieć wyraźniejszą kryzę, pióra na kończynach i bujniejszy ogon.

Najbardziej rozpoznawalne umaszczenie border collie to czarno-białe. Rasa może jednak występować w wielu innych wariantach kolorystycznych, takich jak:

• tricolor;

• brązowo-białe;

• blue merle;

• red merle;

• sobolowe;

• lilac;

• slate;

• ee-red.

Merle to wzór marmurkowy, w którym występują nieregularne rozjaśnienia podstawowego koloru. Warto również podkreślić, że blue merle nie jest osobną odmianą ani mniejszym typem border collie.

Zgodnie ze wzorcem rasy biel nie powinna dominować w umaszczeniu. Sam kolor sierści nie określa inteligencji, charakteru ani predyspozycji użytkowych psa.

Dowiedz się więcej: Najpiękniejsze psy – top 10 ras psów | Fera.pl

Border collie jest inteligentny, czujny, wrażliwy i silnie nastawiony na współpracę z człowiekiem. Pies obserwuje gesty, ton głosu, ruch ciała i codzienne schematy opiekuna.

Rasa jest często opisywana jako wyjątkowo łatwa do szkolenia, choć bardziej precyzyjne jest jednak stwierdzenie, że border collie uczy się szybko, a nie, że zawsze jest łatwy w prowadzeniu. Pies może błyskawicznie przyswoić komendę, ale może również samodzielnie znaleźć sposób na otwieranie drzwi, wymuszanie zabawy lub unikanie nieprzyjemnego zadania.

Inteligencja border collie zwiększa jego możliwości, ale również wymagania wobec opiekuna. Niespójne zasady, nieczytelne komunikaty i przypadkowe nagradzanie niepożądanych zachowań mogą szybko prowadzić do problemów.

Border collie zazwyczaj mocno przywiązuje się do opiekuna. Często uważnie śledzi jego zachowanie i pozostaje gotowy do wspólnego działania. Nie każdy pies tej rasy lubi jednak intensywny kontakt fizyczny. Część borderów woli odpoczywać w pobliżu człowieka, ale niekoniecznie na jego kolanach.

Border collie ma silny instynkt pasterski i może próbować zaganiać wszystko, co się porusza. Zachowanie to może obejmować wpatrywanie się, obniżanie sylwetki, skradanie, obchodzenie obiektu i blokowanie mu drogi.

W domu instynkt pasterski może być kierowany na dzieci, inne psy, koty lub gości. Na spacerach pies może reagować na biegaczy, rowerzystów, hulajnogi i samochody. Niektóre bordery próbują również chwytać ludzi za nogawki albo podszczypywać ich w okolice kostek.

Zaganianie nie jest przejawem złośliwości ani dominacji. Jest zachowaniem związanym z pierwotnym przeznaczeniem rasy. Opiekun powinien pracować nad przywołaniem, rezygnacją, samokontrolą i spokojnym mijaniem poruszających się bodźców.

Nie wolno pozwalać psu na gonienie samochodów ani rowerów. Takie zachowanie jest niebezpieczne i z czasem może się utrwalać.

Agresja nie jest typową ani pożądaną cechą border collie. Pies może jednak reagować warczeniem, chwytaniem zębami lub ugryzieniem, gdy odczuwa ból, lęk, silną frustrację albo nie ma możliwości oddalenia się.

Wrażliwe psy mogą źle znosić chaos, presję i nieprzewidywalne traktowanie. Odpowiednia socjalizacja zmniejsza ryzyko problemów, ale nie polega na zmuszaniu psa do kontaktu ze wszystkimi ludźmi i zwierzętami.

Czy border collie jest trudnym psem?

Border collie może być trudny dla osoby, która oczekuje spokojnego psa niewymagającego regularnego szkolenia. Rasa potrzebuje codziennego zaangażowania, ale nie wymaga nieustannego pobudzania.

Czy border collie może ugryźć?

Tak, podobnie jak każdy pies. Ryzyko wzrasta, gdy zwierzę jest przestraszone, przeciążone bodźcami, chore lub ignorowane są jego sygnały ostrzegawcze.

Czytaj też: Najmądrzejsze psy. Wyjątkowo inteligentne rasy psów | Fera.pl

Border collie potrzebuje codziennego ruchu, ale nie powinien być zmęczony wyłącznie intensywnym bieganiem. Długotrwałe zwiększanie wysiłku fizycznego przede wszystkim poprawia kondycję psa, przez co z czasem może on potrzebować jeszcze większej dawki aktywności.

Nie istnieje jedna liczba minut odpowiednia dla każdego bordera. Dorosły, zdrowy pies może potrzebować łącznie około 1,5–2 godzin spacerów i aktywności dziennie, ale ważniejsza od samego czasu jest jakość zajęć.

Dobry spacer dla border collie obejmuje ruch, węszenie, eksplorację i możliwość spokojnego obserwowania otoczenia. Nie każdy spacer musi być treningiem ani intensywnym marszem.

Do zajęć odpowiednich dla rasy należą:

• agility dla psa;

• obedience;

• rally obedience;

• frisbee;

• nosework;

• tropienie;

• mantrailing;

• canicross;

• dogtrekking;

• próby pasterskie.

Sport powinien być dopasowany do wieku, przygotowania i zdrowia psa. Szczenięta nie powinny wykonywać dużej liczby skoków, gwałtownych zwrotów ani długich treningów biegowych, ponieważ ich układ ruchu nadal się rozwija.

Najlepszy efekt daje łączenie różnych rodzajów aktywności:

1. Spacer eksploracyjny pozwala psu samodzielnie wybierać zapachy i kierunek obserwacji;

2. Zabawy węchowe angażują koncentrację i mogą obniżać poziom pobudzenia;

3. Nosework wykorzystuje naturalną potrzebę wyszukiwania zapachu;

4. Krótkie treningi posłuszeństwa rozwijają komunikację z opiekunem;

5. Nauka sztuczek aktywizuje umysł bez konieczności intensywnego biegania;

6. Gryzienie i lizanie mogą ułatwiać wyciszenie po spacerze;

7. Nauka odpoczynku pomaga psu przechodzić ze stanu aktywności do regeneracji.

Border collie nie potrzebuje ciągłej rozrywki, lecz równowagi między działaniem a odpoczynkiem.

Powtarzalne rzucanie piłki może zwiększać pobudzenie i utrwalać obsesyjną pogoń. U niektórych psów pojawia się fiksacja na piłce, cieniu, świetle lub ruchu za oknem. Zachowania te nie są dowodem na duże zapotrzebowanie na zabawę, lecz mogą świadczyć o problemie z samoregulacją.

Sprawdź także: Kiedy od czego zacząć tresurę psa? Porady | Fera.pl

Border collie najlepiej reaguje na spokojne szkolenie oparte na pozytywnym wzmocnieniu. Nagrodą mogą być przysmaki dla psa, zabawki, pochwała, dostęp do węszenia albo możliwość wykonania lubianego zadania.

Trening należy rozpocząć od pierwszych dni po przybyciu szczeniaka do domu. Najważniejsze są nie efektowne sztuczki, lecz umiejętności potrzebne w codziennym życiu:

• reagowanie na imię;

• przywołanie;

• chodzenie na luźnej smyczy;

• rezygnacja z bodźca;

• pozostawanie na miejscu;

• spokojne czekanie;

• odpoczywanie na legowisku;

• akceptowanie zabiegów pielęgnacyjnych.

Szkolenie border collie powinno być krótkie, czytelne i urozmaicone. Zbyt długie powtarzanie tego samego zadania może obniżyć motywację lub zwiększyć frustrację.

Wczesna socjalizacja jest ważna, ale powinna przebiegać spokojnie. Szczeniak nie musi w krótkim czasie spotkać dziesiątek ludzi i psów. Powinien natomiast zdobywać bezpieczne doświadczenia, uczyć się obserwować otoczenie i mieć możliwość wycofania się z trudnej sytuacji.

Socjalizacja nie oznacza obowiązku bezpośredniego kontaktu z każdym bodźcem. Pies może nauczyć się spokojnie mijać innego psa bez przywitania.

Do najczęstszych błędów należą:

• zmęczenie psa wyłącznie bieganiem;

• ciągłe rzucanie piłki;

• brak nauki odpoczynku;

• zbyt intensywna aktywność szczeniaka;

• niekonsekwentne zasady;

• pozwalanie na gonienie rowerów i samochodów;

• karanie psa za zachowania wynikające z lęku;

• zbyt późne rozpoczęcie nauki samotności;

• brak kontroli nad liczbą bodźców.

Border collie może przejawiać zachowania destrukcyjne, gdy jest znudzony, sfrustrowany lub przeciążony. Niszczenie przedmiotów nie zawsze oznacza niedobór ruchu. Może również wynikać ze stresu, ząbkowania, lęku separacyjnego albo braku snu.

FAQ: Czy border collie lubi wodę?

Większość border collie chętnie korzysta z możliwości pływania, ale nie jest to cecha występująca u każdego psa. Kontakt z wodą warto wprowadzać stopniowo i nigdy nie zmuszać zwierzęcia do pływania.

FAQ: Czy border collie dużo szczeka?

Może szczekać z ekscytacji, frustracji, nudy lub podczas prób kontrolowania ruchu. Skuteczna praca wymaga ustalenia przyczyny szczekania, a nie wyłącznie przerywania dźwięku.

Czytaj więcej: Szczeniak sam w domu. Jak nauczyć psa zostać w domu? | Fera.pl

Border collie może mieszkać w bloku, jeżeli ma zapewnioną odpowiednią aktywność i potrafi odpoczywać w domu. Wielkość mieszkania jest mniej istotna niż organizacja dnia, liczba bodźców i zaangażowanie opiekuna.

Dom z ogrodem nie rozwiązuje automatycznie problemu aktywności. Ogród nie zastępuje spacerów, węszenia ani poznawania nowych miejsc. Pies pozostawiany sam na posesji może biegać przy ogrodzeniu, szczekać i reagować na przechodniów lub samochody.

Border collie może mieszkać z dziećmi, ale nie każdy przedstawiciel rasy będzie dobrze znosił hałas i chaotyczny ruch. Szybko poruszające się dziecko może uruchamiać zachowania pasterskie.

Kontakt border collie z dziećmi powinien być nadzorowany przez osobę dorosłą. Dzieci muszą wiedzieć, że nie wolno przeszkadzać psu podczas snu, jedzenia i odpoczynku.

Border collie może dobrze dogadywać się z innymi psami, zwłaszcza gdy od szczenięcia zdobywa prawidłowe doświadczenia społeczne. Niektóre bordery próbują jednak kontrolować ruch innych zwierząt, co może być dla nich niekomfortowe.

Relacja z kotem zależy od instynktu pogoni, wcześniejszych doświadczeń i sposobu wprowadzenia zwierząt. Kot powinien mieć dostęp do wysokich miejsc oraz stref niedostępnych dla psa.

Border collie nie powinien być regularnie pozostawiany bez opieki przez cały dzień. Dorosły pies może nauczyć się zostawać sam przez kilka godzin, ale wymaga stopniowego treningu. Nagłe pozostawienie psa na osiem godzin może prowadzić do stresu, szczekania i niszczenia.

Zobacz także: Pies w bloku - jaka rasa psa najlepsza? Potrzeby i warunki | Fera.pl

Border collie należy regularnie czesać, ponieważ ma dwuwarstwową sierść i okresowo intensywnie linieje. Zwykle wystarcza dokładne szczotkowanie raz lub kilka razy w tygodniu. Wiosną i jesienią pielęgnacja może być potrzebna nawet codziennie.

Szczególną uwagę należy zwracać na okolice uszu, pachy, portki i ogon. W tych miejscach dłuższa sierść może się plątać i tworzyć kołtuny.

Dodatkowo border collie nie wymaga częstego kąpania, jeżeli jego sierść i skóra są czyste oraz zdrowe.

Regularna pielęgnacja powinna obejmować również:

• kontrolę uszu;

• czyszczenie zębów psa;

• skracanie pazurów;

• oglądanie opuszek łap;

• sprawdzanie przestrzeni międzypalcowych;

• kontrolę skóry po spacerze;

• ochronę przed kleszczami i pchłami.

Karma dla psa border collie powinna być pełnoporcjowa i dopasowana do wieku, zdrowia oraz poziomu aktywności psa. Nie istnieje jedna najlepsza karma odpowiednia dla każdego przedstawiciela rasy.

Dieta może opierać się na karmie suchej, mokrej albo prawidłowo zbilansowanych posiłkach domowych przygotowywanych pod nadzorem specjalisty. Najważniejsze jest dostarczanie wszystkich niezbędnych składników odżywczych w odpowiednich proporcjach.

Aktywny pies może potrzebować większej ilości energii, ale wysoka aktywność nie oznacza automatycznie konieczności podawania karmy sportowej. Pamiętaj, że nadmiar kalorii prowadzi do wzrostu masy ciała, a nadwaga zwiększa obciążenie stawów.

Karma bezzbożowa dla psa nie jest automatycznie lepsza dla border collie - jej zastosowanie powinno wynikać z potrzeb konkretnego psa, a nie z samej przynależności do rasy.

FAQ: Czy border collie trzeba golić latem?

Nie. Dwuwarstwowa sierść pełni funkcję ochronną, a golenie może zaburzyć jej odrastanie. Skrócenie okrywy powinno mieć uzasadnienie medyczne lub pielęgnacyjne.

FAQ: Ile razy dziennie powinien jeść border collie?

Dorosłego psa zwykle karmi się dwa razy dziennie. Szczenięta potrzebują częstszych i mniejszych porcji, a ostateczny schemat należy dostosować do diety, wieku i zdrowia.

Sprawdź: Dlaczego psu nadmiernie wypada sierść?|Fera.pl

Border collie żyje średnio od 12 do 15 lat. Na długość życia wpływają genetyka, prawidłowa masa ciała, aktywność, dieta, profilaktyka i szybkie rozpoznawanie chorób.

W obrębie rasy mogą występować określone choroby dziedziczne i problemy ortopedyczne. Nie oznacza to jednak, że każdy pies zachoruje. Ryzyko można ograniczać poprzez badania rodziców i odpowiedzialny dobór par hodowlanych.

Do chorób spotykanych u border collie należą:

• dysplazja stawów biodrowych i łokciowych;

• anomalia oka collie – CEA;

• postępujący zanik siatkówki – PRA;

• padaczka idiopatyczna;

• neuronalna lipofuscynoza ceroidowa – NCL;

• Trapped Neutrophil Syndrome – TNS;

• neuropatia czuciowa – SN;

• goniodysgeneza;

• jaskra u psa;

• Border Collie Collapse – BCC.

Border Collie Collapse to zaburzenie związane z nietolerancją intensywnego wysiłku. U psa mogą pojawić się osłabienie, chwiejny chód, zaburzenia koordynacji i problemy z utrzymaniem kierunku ruchu. Aktywność należy natychmiast przerwać, a zwierzę skonsultować z lekarzem weterynarii.

Border collie może być również narażony na urazy mięśni, ścięgien i stawów. Ryzyko zwiększają powtarzalne skoki, gwałtowne zwroty, brak rozgrzewki i zbyt szybkie zwiększanie intensywności treningu.

W rasie może występować wariant genu MDR1, który wpływa na reakcję organizmu na niektóre leki, choć nie każdy border collie go ma. Wynik testu genetycznego należy przekazać lekarzowi weterynarii przed rozpoczęciem leczenia.

Odpowiedzialny hodowca powinien wykonywać badania dostosowane do problemów zdrowotnych występujących w danej linii. Mogą obejmować:

• ocenę stawów biodrowych;

• ocenę stawów łokciowych;

• badanie okulistyczne;

• testy DNA w kierunku CEA;

• testy w kierunku NCL;

• testy w kierunku TNS;

• testy w kierunku neuropatii czuciowej;

• analizę przypadków padaczki i BCC w rodowodzie.

Nosiciel wariantu recesywnego nie musi być chory, a znaczenie wyniku zależy od sposobu dziedziczenia choroby i wyniku drugiego rodzica. Dlatego testy genetyczne powinny być interpretowane w kontekście całego planu hodowlanego.

FAQ: Czy każdy border collie zachoruje na chorobę genetyczną?

Nie. Predyspozycja rasowa oznacza zwiększone ryzyko, a nie pewność zachorowania. Badania rodziców pomagają ograniczać ryzyko przekazywania określonych chorób.

FAQ: Kiedy kulawizna u border collie wymaga konsultacji?

Konsultacja jest potrzebna, gdy kulawizna pojawia się nagle, utrzymuje się lub towarzyszą jej ból, obrzęk i niechęć do ruchu. Psu nie wolno samodzielnie podawać ludzkich leków przeciwbólowych.

Zobacz też: Zdrowe rasy psów - lista i wytyczne | Fera.pl

Szczeniak border collie z odpowiedzialnej hodowli kosztuje zwykle od 3500 do 6500 zł Cena zależy od badań rodziców, jakości odchowu, osiągnięć psów, linii hodowlanej i renomy hodowcy.

Kolor sierści nie powinien być najważniejszym kryterium wyboru. Szczególnie atrakcyjne umaszczenie nie rekompensuje braku badań zdrowotnych, prawidłowej socjalizacji i stabilnego temperamentu rodziców.

Odpowiedzialny hodowca:

• przedstawia wyniki badań rodziców;

• pokazuje warunki odchowu szczeniąt;

• umożliwia poznanie matki miotu;

• wyjaśnia cechy danej linii;

• pyta o doświadczenie i styl życia przyszłego opiekuna;

• przekazuje metrykę, książeczkę zdrowia i umowę;

• oznakowuje szczenię mikroczipem;

• udziela wsparcia po odbiorze psa.

Border collie bez rodowodu nie jest tańszą wersją psa rasowego, lecz psem o niepotwierdzonym pochodzeniu. Brak dokumentacji może oznaczać brak kontroli nad pokrewieństwem, badaniami rodziców i warunkami odchowu.

Poza ceną zakupu należy uwzględnić koszty karmy, profilaktyki, leczenia, szkolenia, akcesoriów i ewentualnej aktywności sportowej. Największym wymaganiem rasy nie jest jednak koszt finansowy, lecz codzienny czas i zaangażowanie.

Border collie jest dobrym wyborem dla osoby, która chce aktywnie pracować z psem i potrafi zapewnić mu również spokojny odpoczynek. Nie jest odpowiednią rasą dla kogoś, kto szuka bezproblemowego psa wyłącznie dlatego, że border collie uchodzi za wyjątkowo inteligentnego.

Dowiedz się więcej: Rodowód psa a metryka. Co to jest i jak go wyrobić? | Fera.pl